ઈલેક્ટોરલ બોન્ડ સ્કીમ પાછળ કેન્દ્રનો ઈરાદો શું હતો? કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ ખુલાસો કર્યો

કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ ચૂંટણી બોન્ડને લઈને મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે પૈસા વિના રાજકીય પક્ષ ચલાવવો શક્ય નથી અને કહ્યું કે કેન્દ્રએ 2017 માં સારા ઇરાદા સાથે ચૂંટણી બોન્ડ યોજના શરૂ કરી હતી, જેને હવે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા ગેરબંધારણીય જાહેર કરવામાં આવી છે.

બીજેપીના વરિષ્ઠ નેતાએ કહ્યું કે જો સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલે વધુ કોઈ નિર્દેશ આપે છે તો તમામ રાજકીય પક્ષોએ સાથે બેસીને ચર્ચા કરવાની જરૂર છે. તેમણે શુક્રવારે ગાંધીનગર નજીક ગિફ્ટ સિટીમાં મીડિયા હાઉસ દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં આ ટિપ્પણી કરી હતી.

ભંડોળ વિના કોઈ પક્ષ ટકી શકે નહીં
ઈલેક્ટોરલ બોન્ડ અંગેના સવાલ પર ગડકરીએ કહ્યું કે, ‘જ્યારે અરુણ જેટલી (કેન્દ્રીય નાણા મંત્રી) હતા ત્યારે હું ચૂંટણી બોન્ડ સંબંધનો ભાગ હતો. કોઈ પણ પક્ષ સંસાધન વિના ટકી શકતો નથી. કેટલાક દેશોમાં સરકારો રાજકીય પક્ષોને ભંડોળ પૂરું પાડે છે. ભારતમાં આવી કોઈ વ્યવસ્થા નથી. આમ, અમે રાજકીય પક્ષોને ધિરાણ આપવાની આ પદ્ધતિ પસંદ કરી.’

ઈલેક્ટોરલ બોન્ડ લોન્ચ કરવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?
ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી બોન્ડ રજૂ કરવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે રાજકીય પક્ષોને સીધા ભંડોળ મળવું જોઈએ, પરંતુ નામો (દાતાઓના) જાહેર કરવામાં આવતાં નથી કારણ કે જો સત્તામાં પક્ષ બદલાય તો સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે. માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રીએ કહ્યું કે જેમ મીડિયા હાઉસને કોઈ કાર્યક્રમ માટે નાણાં પૂરાં પાડવા માટે પ્રાયોજકોની જરૂર હોય છે, તેવી જ રીતે રાજકીય પક્ષોને પણ તેમની બાબતો ચલાવવા માટે ભંડોળની જરૂર હોય છે.

‘તમારે જમીની વાસ્તવિકતા જોવી પડશે’
ગડકરીએ વધુમાં કહ્યું કે તમારે જમીની વાસ્તવિકતા જોવાની જરૂર છે. પક્ષોએ ચૂંટણી કેવી રીતે લડવી જોઈએ? અમે પારદર્શિતા લાવવા માટે ચૂંટણી બોન્ડની આ સિસ્ટમ લાવ્યા છીએ. તેથી, જ્યારે અમે ચૂંટણી બોન્ડ લાવ્યા ત્યારે અમારો હેતુ સારો હતો. જો સુપ્રીમ કોર્ટ તેમાં કોઈ ખામી જણાશે અને અમને તેને સુધારવાનું કહેશે તો તમામ પક્ષકારો સાથે બેસીને સર્વસંમતિથી ચર્ચા કરશે.

લોકસભા ચૂંટણી પહેલા ઈલેક્ટોરલ બોન્ડ સ્કીમ રદ્દ
મંત્રીએ એમ પણ કહ્યું કે આપણા દેશ અને મૂલ્ય આધારિત લોકશાહીના હિતમાં દરેકે પારદર્શક માર્ગ શોધવાની જરૂર છે. કારણ કે પૈસા વિના પક્ષો કોઈ પ્રવૃત્તિ કરી શકતા નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે ગયા મહિને એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદામાં એપ્રિલ-મે લોકસભાની ચૂંટણીઓ પહેલા ચૂંટણી બોન્ડ યોજનાને ફગાવી દીધી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ યોજના વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના બંધારણીય અધિકાર તેમજ માહિતીના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. ત્યારથી, ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI) એ ચૂંટણી પંચને ચૂંટણી બોન્ડ સંબંધિત ડેટાના વિવિધ સેટ જારી કર્યા છે, જેમાં રાજકીય પક્ષો દ્વારા યોજના હેઠળ મળેલા ભંડોળ વિશેની વિગતોનો સમાવેશ થાય છે.